از بدترین تا بهترین فیلم اصغر فرهادی، کارگردان اسکاری ایران

به گزارش وبلاگ نامه، به عقیده بسیاری از سینمادوستان اصغر فرهادی مهم ترین و شناخته شده ترین کارگردان نسل سوم موج نوی سینمای ایران است. فیلم سازی که با روایت قصه هایی واقع گرایانه و مبتنی بر اخلاق گرایی، شخصیت های خاکستری رنگش را پیش روی مخاطب قرار می دهد و به شکل جالب توجهی همذات پنداری او را برمی انگیزند. عاملی که سینمای فرهادی را از سایر کارگردانان هم سبکش متمایز می نماید، بدعت های او در نحوه طرح مساله یا پرداخت نیست، بلکه توجه مثال زدنی این نویسنده و کارگردان خلاق به جزییات فیلم نامه است. فرهادی قصه هایش را بر اساس ماوقع و شوک داستانی پیش می برد و جزییات و سیر اتفاقات فیلم نامه آن قدر حساب شده و دقیق است که مخاطب به یک باره خود را عاجز در پیشگاه اخلاقیات می یابد. در این مطلب به مناسبت فرا رسیدن زادروز اصغر فرهادی سری زدیم به دنیای آثار او و فیلم های اصغر فرهادی را از بدترین تا بهترین رتبه بندی کردیم.

از بدترین تا بهترین فیلم اصغر فرهادی، کارگردان اسکاری ایران

فرهادی در بسکمک از صحبت هایش پیرامون نحوه نگارش فیلم نامه بیان می نماید برای رسیدن به یک قصه خوب چند نفر به صورت هم زمان می توانند روی فیلم نامه کار نمایند، اما نویسنده نهایی باید یک نفر باشد. به همین خاطر به جز در فیلم های پایکوبی در غبار و چهارشنبه سوری، همیشه خودش به تنهایی مسئولیت نوشتن قصه آثارش را برعهده گرفته است. از سویی دیگر او را می توان کارگردانی صاحب سبک دانست که با نکته سنجی و توجه فراوان به جزییات، به خوبی می داند چطور باید از بازیگرانش بازی بگیرد و لوکیشن ها را به تسخیر خود درآورد. کارنامه فرهادی شامل سه فیلم ممتاز، چند اثر خوب و تک و توک فیلم متوسط می شود که نشان از توان سینمایی بالای او دارد.

در این مطلب تنها فعالیت های سینمایی فرهادی در مقام کارگردان را مد نظر قرار داده ایم و از پرداختن به آثار تلویزیونی او صرف نظر شده است.

8) پایکوبی در غبار

اولین فیلم اصغر فرهادی ضعیف ترین و کم رنگ ترین اثر کارنامه هنری او به شمار می رود. پایکوبی در غبار تنها فیلم این کارگردان ایرانی است که می توان در آن عشق افلاطونی را نظاره کرد. در تمامی آثار بعدی فرهادی شخصیت هایی خاکستری رنگ داریم که قضاوت کردن رفتار آن ها مشکل و حتی غیرممکن است، ولی در این جا افراد نسبتا سیاه و سفیدی را می بینیم که در بستر یک پیرنگ اصلی و چند خرده پیرنگ به حرکت در می آیند. اگر تا به امروز پایکوبی در غبار را ندیده اید تنها دلیلی که می توانم برای تماشای آن به شما بدهم حس سادگی و رمانتیسیسم نوجوانانه جاری در رگ و پی فیلم است. فیلم راوی ماجراجوی های یک جوان کله شق است که دل در گروی دختری دارد، اما بعضی شخصیت ها و اتفاقات بین این دو فاصله انداخته اند. در ادامه ما به دنبال سلسله اتفاقاتی به بیابان می رویم و با استاد مارگیر (با بازی فرامز قریبیان) همراه می شویم. پایکوبی در غبار از خاتمه بندی های رعب آور و نوآوری های فرمی فرهادی بی بهره است، اما در مجموع می توان رگه هایی از اصول فیلم سازی فرهادی را در این اثر پیدا کرد.

7) همه می دانند

آخرین ساخته فرهادی نتوانست آن طور که باید و شاید بینندگانش را راضی کند. از دلایل اصلی عدم توفیق این فیلم می توان به شلختگی در روایت و الگو برداری های ناقص از درباره الی اشاره نمود. بر اساس بعضی صحبت ها حتی در ابتدا به فرهادی پیشنهاد می شود اسم فیلم درباره ایرنه باشد که خوش بختانه او از پذیرش چنین توصیه ای سر باز می زند. فیلم برخلاف درباره الی که به سراغ وجدان نیمه جان قشر متوسط می رود، سعی دارد یک درام-تریلر اسپانیایی باشد و مخاطب را به کمک گره گذاری های داستانی با خود همراه کند.

در جمع بندی نظر منتقدین راتن تومیتوز این فیلم یک قدم روبه عقب برای فرهادی توصیف شده است که احتمالا حق با آن هاست؛ زیرا این جا حتی جادوی خاص قاب های فرهادی را هم نداریم. به جز نمایش قابل قبول تیم بازیگری، شاید عملکرد هایده صفی کمک در مقام تدوینگر تحسین برانگیزترین بخش فراوری فیلم باشد. زیرا تدوین یک فیلم اسپانیایی توسط یک ایرانی ناآشنا با زبان آن اقلیم بسیار سخت است و با تمام این تفاسیر خروجی کار چشم گیر و مناسب شده است. همه می دانند به سراغ خاطرات قدیمی و غبار گرفته می رود و مقطعی از زندگی لورا (با بازی پنه لوپه کروز) را به تصویر می کشد که در گذشته اش حقایق کتمان شده ی بسکمک وجود دارد. فیلم با افشای رازهای قدیمی میخواهد بیننده را مدام غافلگیر کند که تا حد زیادی چنین نمی شود.

6) شهر زیبا

شهر زیبا اثر بسیار مهمی در کارنامه فرهادی است؛ زیرا دنیا فیلم سازی او به شیوه ای که می شناسیم از همین جا شروع می شود. قصه شهر زیبا از چند خرده پیرنگ مرتبط و منسجم تشکیل شده که مخاطب را به سمت خاتمهی دلچسب و تفکر برانگیز رهنمود می نمایند. اصغر فرهادی با نماهای دور خود در بعضی صحنه ها به زیبایی ناتوانی شخصیت هایش در مقابل جبر جغرافیایی را که از دل آن زاده شده اند، ترسیم می نماید. دوربین مکث های جالب توجه ای بر روی شخصیت هایش دارد و به لطف صحنه بندی های خوب فیلم، محله ها و شخصیت ها در ذهن بیننده ساختمان یک پارچه ای پیدا می نمایند. بازی خوب بازیگران، از جمله فرامرز قریبیان در این فیلم نقش به سزایی در افزایش سطح کلی کیفی کار داشته است. شهر زیبا به سراغ موضوع همیشه داغ و ملتهب اعدام-بخشش می رود، اما برخلاف بسکمک از فیلم های سینمای کشورمان ژست معلم اخلاق به خود نمی گیرد و میانه خوبی با کلید اسرار ندارد. اعلا (با بازی بابک انصاری) با رهایی از کانون اصلاح و تربیت برای جلوگیری از اعدام دوست خود، به دنبال رضایت دریافت از خانواده شاکی می رود. ولی همه چیز به این سادگی نیست و با ورود فیروزه (با بازی ترانه علیدوستی) به قصه، ماجرا رنگ و بوی تازه ای به خود می گیرد.

5) گذشته

نخستین تجربه فیلم سازی اروپایی فرهادی تبدیل به اثری درخور توجه شده است. استفاده کامل از محیط برای فضاسازی و پیشبرد قصه، به همراه میزانسن های تحسین برانگیز از نقاط قوت فیلم گذشته به شمار می فرایند. گذشته با اینکه بازگشت به خاطرات و هم زدن مرداب اتفاقات تلخ قدیمی را مردود می داند (از همان نمای شروعین و دنده عقب بگیرید تا پایانی فیلم)، اما شخصیت های قصه اش همانند هر انسان دیگری گاهی ناگزیرند سری به صندوقچه خاطراتشان بزنند و خاتمه این خاطره بازی ها خیلی وقت ها آرامش فعلی حاکم بر زندگی و روانمان را درهم می شکند. احمد (با بازی علی مصفا) چهار سال پس از جدایی از همسر فرانسوی خود ماری (با بازی برنیس بژو) به پاریس باز می شود. طی این مدت مرد جدیدی وارد زندگی ماری شده است و مسائل دوره نونهالی و بلوغ فرزندانش فیلم را به سمت وسویی جالب می برد. گذشته پتانسیل این را داشت که با پر و بال دادن به شخصیت های اصلی خود و خلق دنیایی باورپذیرتر صندلی بهتری در کارنامه حرفه ای فرهادی و این لیست پیدا کند، اما کیفیت بسکمک از جبنه های داستانی فیلم در حد و اندازه کارگردانی آن نیست.

4) چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری نقطه عطفی برای اصغر فرهادی به شمار می رود. این فیلم علاوه بر موفقیت در گیشه توانست رضایت و توجه بسکمک از منتقدین را به خود جلب کند. نکته جالب توجه در فیلم چهارشنبه سوری سبک بازی دریافت فرهادی از بازیگرانش است. او سعی داشت همه چیز طبیعی و آن طور که در حقیقت وجود دارد به نظر برسد. به عنوان مثال او از هدیه تهرانی می خواهد مطابق میل خودش محتویات درون یخچال را بچیند تا در سکانسی معین تهرانی دقیقا بداند هر چیزی کجاست! جدای از عملکرد بازیگران، شیوه قصه گویی و پیچش های داستانی چهارشنبه سوری، آن را به فیلمی با ارزش تبدیل می نمایند.

کمی پیش از فرا رسیدن شب سال نو، خدمتکاری به نام روح انگیز (با بازی ترانه علیدوستی) به منزل خانواده ای از قشر متوسط جامعه می رود تا کمی به منزل آشفته آن ها -از هر لحاظی- سر و سامان بدهد. ماجرا رفته رفته عمیق تر می شود و هرچه بیشتر با شخصیت ها همراه می شویم و سعی می کنیم اتفاقات بعدی را حدس بزنیم، فیلم ترفندهای جدیدی برای سرگرم نگه داشتن ببینده و فریب دادن او تا بخش های خاتمهی رو می نماید. چهارشنبه سوری حکایت تنهایی آدم ها در دنیای امروز است، هرکس دغدغه ها و دل نگرانی های خاص خودش را دارد. ما آدم ها محصوریم در میان مصایب و ضوابط زندگی و خیلی وقت ها گذر عمر مطابق میلمان نخواهد بود.

3) فروشنده

سینماگران می توانند با چرخش دوربین هایشان به مشترکات انسانی، کلیشه هایی که از ملیت ها و ادیان مختلف ساخته شده را بشنمایند و زمینه هم دردی و به دنبال آن، همبستگی مردمان دنیا را فراهم نمایند. همدردی چیزی است که ما امروز بیشتر از هر زمان دیگری به آن احتیاج داریم.

جملات بالا بخشی از سخنان اصغر فرهادی برای مراسم اسکار 2017 است که قرابت بسیار زیادی با محتوای فیلم فروشنده دارد. فروشنده یک نقیضه اجتماعی قابل توجه است که در خصوص هیستری های جمعی عجیب و مخرب حرف می زند. یک زوج جوان پس از نقل مکان به منزلی جدید که پیش از آن ها زنی تن فروش ساکنش بوده است، ناخواسته درگیر یک ماجراجویی فرسایشی با تم تجاوز می شوند. برخلاف تصور بعضی از بینندگان فیلم فروشنده، مساله اثر تجاوز نیست، بلکه میخواهد راستا گاو شدن شخصیت هایش را به تصویر بکشد. نگاه خاکستری و پرسشگر فرهادی در این فیلم بسیار ملموس است و او با ارائه ترکیبی از رئالیسم در حال فروپاشی و تراژدی فزاینده نشان می دهد ما تا چه اندازه ملعبه قراردادهای مضحک و عجیب اجتماعی هستیم. این فیلم نامه دندان گیر با کارگردانی بسیار مناسبی همراه شده تا برخلاف گذشته (اثر قبلی فیلم ساز) تمامی جنبه های فیلم، قابل قبول باشند.

2) جدایی نادر از سیمین

جدایی نادر از سیمین یک درام راسخ شده بر اساس تعلیق است که تا پایان مخاطبش را سرگرم نگه می دارد و با نهایت زیرکی و زبردستی مسائل اخلاقی مد نظر فیلم ساز را در بستر حوادث طرح و آنالیز می نماید. فرهادی در این فیلم ضمن به تصویر کشیدن بخشی از زندگی طبقه متوسط و فقیر ایران، مسائل اخلاقی را توضیح و بست می دهد که فارغ از جغرافیا در هر زمان و مکانی قابل تامل هستند.

زندگی یک زوج میانسال (با بازی لیلا حاتمی و پیمان معادی) بر سر ماندن در ایران یا مهاجرت دچار سردرگمی و انحطاط شده است و در این بین خدمتکار جدیدشان چالش های تازه ای پیش پای آن ها قرار می دهد. با اینکه از نیمه فیلم تقریبا همه چیز به دنبال یک اتفاق-حادثه پیش می رود، اما تمام اجزای کار متناسب و هماهنگ هستند تا هیچ گاه مجال قضاوت یا نقد شخصیت ها را نیابیم. بیایید فرصت را غنیمت بشماریم و به بهانه فرا رسیدن زادروز اصغر فرهادی دوباره یا چندباره به تماشای جدایی نادر از سیمین بنشینیم.

1) درباره الی

بی تردید آن قدر که از تاثیرات خاتمه باز جدایی نادر از سیمین بر سینمای کشورمان گفته و نوشته شده است، پیرامون اثرگذاری ملموس سبک رئالیستی درباره الی بر سینمای پس از خودش سخن به میان نیامده است. چند جوان تصمیم می گیرند تا برای خوش گذرانی چند روزی به دریا و ساحل پناه ببرند و در این سفر الی (با بازی ترانه علیدوستی) به عنوان میهمانی ویژه همراهشان می شود، اما یک اتفاق شوکه نماینده نظم شنماینده حاکم بر جمع را برهم می زند و حالا پای اخلاقیات و واکنش های دفاعی انسان ها به میان می آید. استفاده فرهادی از ساحل و لوکیشن های مختلف برای فضاسازی به قدری استادانه است که هر مخاطب جدی سینما را وادار به تحسین می نماید. درباره الی از فیلم نامه ای منسجم با شخصیت پردازی کم نقص بهره می برد و در کنار آن ها از هر عنصر دیگری (همچون بازیگران تراز اول، فیلم بردار مناسب و…) برای تبدیل شدن به اثری ممتاز برخوردار است، به همین دلایل می توان این فیلم را برترین اثر کارنامه هنری فرهادی تا به امروز دانست.

منبع: دیجیکالا مگ

به "از بدترین تا بهترین فیلم اصغر فرهادی، کارگردان اسکاری ایران" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "از بدترین تا بهترین فیلم اصغر فرهادی، کارگردان اسکاری ایران"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید